دگرگونی‌های معنوی واژگان عربی در زبان فارسی و کاربرد واژگان فارسی با تغییرِ شکل ظاهری در زبان عربی (بخش دوم) (عكس. عکاس. عكاسى)فارسی‌زبانان ایرانی واژه‌ی "عکاس" را به قیاس واژگان عربی (عطّار، بقّال و قصّاب) در معنای؛ گیرنده‌ی عکس ساخته و پرداخته‌اند. واژه‌ای عربی با ساختاری عربی که به‌وسیله‌ی فارسی‌زبانان پرداخته شده است. ایرانیان با این ساختار، به‌طور غیرمستقیم‌ به عرب‌زبانان این پیام را افاده کرده‌اند که بهتر بود، از چنین ساختاری سود می‌جستند، چراکه، آنان به "عکّاس" مصوّرفتوغرافی (فتوگرافی) میادامه مطلب

بسم الله الرحمن الرحیم. وَإِن يَكَادُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَيُزۡلِقُونَكَ بِأَبۡصَٰرِهِمۡ لَمَّا سَمِعُواْ ٱلذِّكۡرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُۥ لَمَجۡنُونٞ وَمَا هُوَ إِلَّا ذِكۡرٞ لِّلۡعَٰلَمِينَکاربرد واژه‌ی "غلط" امروزه واژه‌ی "غلط" معنا و مفهوم دیگری پیدا کرده و از سوی برخی تعبیر دیگری از آن اراده می‌گردد. هرکه هرچه را که مخالف نظرش باشد، می‌گوید؛ غلط است. در زمان حاضره هرکس که در امور ادبی نظر مخالف دیگری را بیان کند، طرف مقابل بی‌آنکه معنا و جایگاه معنوی واژه‌ی "غلط" را در جمله بداند، در پاسخ ادامه مطلب

بسم الله الرحمن الرحیم. وَإِن يَكَادُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَيُزۡلِقُونَكَ بِأَبۡصَٰرِهِمۡ لَمَّا سَمِعُواْ ٱلذِّكۡرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُۥ لَمَجۡنُونٞ وَمَا هُوَ إِلَّا ذِكۡرٞ لِّلۡعَٰلَمِينَواژگان بر پایه تلفظ مردمان چه زمانی می‌بایست بر زبان جاری شود؟اگر از این‌حقیر پرسیده شود، بی‌درنگ و بدون تردید خواهم گفت؛ بر پایه تلفظ مردمان زمان اکنونی!به این دلیل که شیوه‌ی بیان واژگان هر زبان به مرور زمان تغییر می‌کند و بر کسی روشن نیست که تلفظ اولیه‌ی یک واژه چگونه بوده است. در حقیقت کسانی که معتقدند، دادامه مطلب

معرفی‌نامه‌ای به‌روی در قدیمی آرامگاه سعدی ☆یک بیت از شعر سعدی بر در قدیمی آرامگاهش این‌گونه ثبت شده است؛ز خاک سعدی شیراز بوی عشق آیدهزار سال پس از مرگ او اگر بوییمدت‌هاست، گروهی به‌اعتراض برخاسته‌اند که در مصراع اول "بیچاره" درست است، نه "شیراز" و در مصرع دوم؛ "گرش بویی" درست است، نه "اگر بویی" گروهی نیز معتقدند؛ "ار بینبویی" (به‌معنای؛ اگر بو کنی) درست است.پس از بحث‌های بسیار هر کدام دیگری را به غلط‌گویی متهم ساخته‌اند اما باید عرض کنم که هر سه مورد درست و بدون ایرادند اما این‌که کدام مد نظر سادامه مطلب

آموزش دستور زبان فارسی با قواعد به‌روز من‌درآوردی چنانچه ادیبی مطالب تصویری فوق را بخواند، بی‌درنگ متوجه اشتباه‌های فاحش مدرس محترم می‌شود. حال ایشان از درج مطالب ذکرشده، چه منظوری دارند و چه انگیزه‌ای موجب شده تا اینگونه سخن بر زبان برانند، خدا می‌داند.تلاشم بر این است که تنها بخش کوتاهی از مطالب ایشان را نقد کنم، چراکه پرداختن به یکایک اشتباه‌های ایشان در حوصله‌ی این مطلب نیست!در تصویر اول مرقوم فرموده‌اند؛((("درخت" که یک کلمه‌ی فارسی است، را نباید با "ان" که علامت جمع عربی می‌باشد، جمع بست. ادامه مطلب

بسم الله الرحمن الرحیم. وَإِن يَكَادُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَيُزۡلِقُونَكَ بِأَبۡصَٰرِهِمۡ لَمَّا سَمِعُواْ ٱلذِّكۡرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُۥ لَمَجۡنُونٞ وَمَا هُوَ إِلَّا ذِكۡرٞ لِّلۡعَٰلَمِينَفضاسازی و تصویرسازی چیست؟ فضاسازیفضاسازی یکی از تواناییات پردازش داستان است که به بیان چگونگی محیط رویداد ماجرا می‌پردازد که شامل حواس پنجگانه می‌شود. یعنی به تشریح حالات روحی، صداها، نگاره‌ها، بوها، مزه‌ها، لمس اجسام فیزیکی، نرم یا سخت می‌پردازد!فضاسازی کمک می‌کند، ماجرا به‌صورت دیداری در ذهن مخاطب به‌تصویادامه مطلب

سکته‌های رایج در اوزان عروضینوشته‌ی: فضل الله نکولعل آزادسکته؛ syncopeسکته در لغت به معنای: توقف يا عدم جريان خون در جوى رگ است. مؤلف غیاث‌‌اللغات «سکته» را این‌گونه تعریف می‌کند:«در اصطلاح شعر آن که در وزن، اندکی توقف باشد که قبیح نماید و در بعضی جاها ملیح پندارند»دکتر پرویز خانلری هر تغییری را در آهنگ شعر زحاف قلمداد می‌کند و نظر پیشینیان را در این‌باره بیان کرده و بدون اینکه به تایید یا رد آن بپردازد؛ می‌گوید:((عروضیان اختلافاتی را که ممکن است در هر یک از اوزان اصلی رخ دهد؛ به طریقی که وزن ازادامه مطلب

بسم‌الله الرحمن الرحیمهَا أَنْتُمْ هَٰؤُلَاءِ حَاجَجْتُمْ فِيمَا لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ فَلِمَ تُحَاجُّونَ فِيمَا لَيْسَ لَكُمْ بِهِ عِلْمٌگیرم در آنچه که از دانش آن سود جسته‌اید؛ بحث و جدلتان روا باشد! چرا در آنچه که از علم آن بی‌بهره‌اید؛ به گفتگو می‌پردازید؟!(سوره‌ی آل‌عمران. آیه‌ی ۶۶)آیا دیوار زبان فارسی کوتاه است؟ قسمت (۱)هر چه هست از قامت ناساز بی اندام ماستور نه تشریف تو بر بالای کس کوتاه نیست(حافظ شیرازی)⏺در آغاز باید عرض کنم که احترام بسیاری برای هم‌وطنان خود و هم‌چنین کلّیه‌ی زبان‌های قومیادامه مطلب

بسم الله الرحمن الرحیموَإِن يَكَادُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَيُزۡلِقُونَكَ بِأَبۡصَٰرِهِمۡلَمَّا سَمِعُواْ ٱلذِّكۡرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُۥ لَمَجۡنُونٞ وَمَا هُوَ إِلَّا ذِكۡرٞ لِّلۡعَٰلَمِينَتفاوت اسم و صفت https://lalazad./post/916/در یک گروه ادبیِ تلگرامی، سروده‌ی یکی از هم‌وندان خانم (صفیه قومنجانی) که در رباعی خود از لفظ «گلشیدترین» بهره برده بود، توجه مرا به خود جلب کرد تا جایی‌که لازم دیدم، به نقد مورد یادشده‌ی ایشان بپردازم؛این‌که در روز جاریه گروهی گاهی از اسم، صفت می‌سازند، قواعد دستوری رادامه مطلب

بخشی کوتاه از نقد یک سروده (اُ) یا (وَ)ترسم که بمیرم و نبینم رُخِ ماهتیا زنده بمانم همه در حسرت و آهتدر مورد مصرع اول اولین بیت عرض شود؛ چنانچه (بمیرمُ) خوانده شود، رکن دوم "مفاعیل" به "مفاعلن" بدل میشود و وزن یکی از متفرعات وزن اصلی بهدست میآید و ایرادی بر آن روا نیست. یعنی وزن شعر از (مفعول مفاعیل ...) به (مفعول مفاعلن ...) تغییر پیدا میکند و چنانچه (بمیرم وَ) بخوانیم، وزن اصلی رعایت میشود اما در سرودهها بهکارگیری "وَ" بهجای "اُ" بهطور تقریبی خلاف سنت شاعران پیشین بهشمار میرود. چراکه حرف ربط (وَ) (wa) واژهای عربی است و جز چند مورد در شاهنامه و دیگر آثار شاعران، قرنهاست که در شعر فارسی کاربرد زیادی ندارد، مگر اینکه در عبارات عربی و یا قبل از واژگان تخفیف داده شده (وگرنه) و ... آمده باشد! البته گاهی در نثرها بهصورت تلفظ فارسیزبانان (va) بهکار گرفته میشود:(و خدا خواست .... دکترشریعتی)اما در محاورهها و شعرهای فارسی، تقریبا چیزی به نام (وَ) نداریم!جای آن دارد که سرایندگان به دوستان شاعرشان توصیه و تاکید کنند که بهتر است از چنین اقدامی بپرهیزند، زیرا تقریبا خلاف اندیشه و آثار ادیبان و شاعران درگذشته و امروزی است اما چنین پدیدهای در سرودههای امروزی بسیار روی میدهد و در گذشته نیز کموبیش بوده است.ما در شعرها و گفتوگوها از حرف ربط یا معادل فارسی آن همپایگی (اُ) استفاده میکنیم که صد در صد فارسی است و سابقهی آن باز میگردد، به زبان پهلوی، حتا قبلتر اما چون حرفی برای نشان دادن آن وضع نکردهایم و قرار دادن نشانه بر حروف فارسی نیز اصولا رایج نیست، برای نوشتن آن بهگونهی "وَ" عربی بهره میبریم."واو عطف" در زبان پهلوی بهصورت (او oo) به لفظ درمیآمده و تا آنجاادامه مطلب

سعدی؛ افتخار ایرانزمینپرتو آفتاب اگر بدر کند هلال را(سعدی شیرازی)همانطور که میدانید؛ شیوه و عادت غربیهای خودپرست بر این است؛ بدون اینکه حتا نیمنگاهی به آثار شرق داشته باشند، تمام اکتشافها، اختراعات و انواع علوم را بهنام خود به ثبت برسانند و متاسفانه در این حرکت غیرانسانی نیز تا مرحلهی بسیار زیادی پیشرفت کردهاند. چراکه اگر بخواهند، در تاریخ علمیشان نامی از اندیشمندان این مرز و بوم و دیگر سرزمینهای شرقی ذکر کنند، ممکن است کاخ سعادت تمامی حسابها و معادلاتشان در هم فرو ریزد. به همین منظور تلاششان را بر این گذاشته و میگذارند تا آنجا که برایشان مقدور است، هیچ تعریفی از شاعران، بزرگان و دانشمندان مشرقزمین در آثارشان ساری و بر لبانشان جاری نسازند تا بدین وسیله خود را برتر و صاحبان دانش معرفی کنند و در برابر آن علمای شرق همچنان در جهان گمنام باقی بمانند که این خود خیانتی بزرگ به علوم هستی و دانشمندان متقدم و متاخر جهان است!در تاریخ علوم میخوانیم؛گالیلئو گالیله؛ ستارهشناس، فیزیکدان، مخترع، فیلسوف، نویسنده، ریاضیدان ایتالیایی (تولد ۱۵۶۵ - فوت ۱۶۴۲) بر این باور بود، نورافشانی کرهی ماه به دلیل تابش نور خورشید به روی آن صورت میپذیرد و همواره نیمهی آن که در معرض تابش خورشید قرار میگیرد، روشن بهنظر میرسد و این در حالی است که دیگر نیمهی آن تاریک است. حال آن بخش از نیمکره که بهوسیلهی پرتو خورشید روشن گردیده با تغییراتی اندک در چهرهی ظاهری، از زمین مشاهده میشود. بنابراین چهرهی ماه و سیارات زمانی قابل رویت است که تنها نیمکرهی تاریک آن در معرض دید باشد و هنگامیکه بخش نیمکرهای که از تابش نور خورشید روشن گردیده، در برابر دیدگان قرار گیرد، بدان معناست که صورت کامل آن ادامه مطلب

بسم الله الرحمن الرحیم. وَإِن يَكَادُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَيُزۡلِقُونَكَ بِأَبۡصَٰرِهِمۡ لَمَّا سَمِعُواْ ٱلذِّكۡرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُۥ لَمَجۡنُونٞ وَمَا هُوَ إِلَّا ذِكۡرٞ لِّلۡعَٰلَمِينَنقد چیست و از چه راههایی میتوان نظریهی خود را اثبات کرد!روزی یکی از آشنایان ادیبم که کارشناس ارشد در رشتهی ادبیات فارسی است و همچنان در حال ادامهی تحصیل است، میگفت؛ ((چند نظر علمی،ادبی دارم و تعدادی از آن را با چند تن از دوستان صاحبنظرم در میان گذاشتم و پشیمان شدم، چون همه سخت بر من شوریدند و اهانت ورزیدند و بهجای بحث علمی تنها به ذکر شاهدمثال سنتیِ بدون استدلال پرداختند و یا بحث را با اصطلاحات نامربوط غیر ادبی، یعنی؛ انواع ایسمها، اجتماعی، فلسفی، اخلاقی، عرفانی و منطق درآمیختند و موضوع را به بیراهه کشاندند و هرچه گفتم؛ این پاسخها علمی نیست، بهگوششان نرفت که نرفت، گویی خود را به خواب زمستانی زدهاند. دوستانم همواره مطالبم را به دیدهی منفی و تمسخر مینگرند و دیگر نمیدانم، با چه کس و چه کسانی به بحث بنشینم! واقعا نقاد واقعی چه کسی است و میبایست دارای چه ویژگیهایی باشد. حتا استادانم در دانشگاه گفتند؛ نظرهای تو در زمینهی ادبی میتواند، راهگشا باشد، در صورتیکه آن را به سرانجام برسانی! حال چگونه میخواهی نتیجهگیریهای بیشتری بدست آوری، این به تلاش خودت بستگی دارد!))به این دوست گرامی باید گفت؛ (ضمن احترام شدید به منتقدان آگاه که همواره در اندیشهی اعتلای ادبیات فارسیاند و قطعا میدانند که روی سخنم در این مقالت با آنان نیست) بله، این کاملا طبیعی است. بهقول معروف؛ خوابیده را میشود، با یک تلنگر از خواب بیدار کرد اما کسی که خود را به خواب زده اگر دم گوشش توپ هم شلیک کنند، گویی کهادامه مطلب